Każdy proces zapalny w obrębie tkanki mózgowej określanyjestjako zapalenie mózgu. Najczęściej spotykane jest wirusowe zapalenie mózgu - może to być infekcja pierwotna lub wtórna. Pierwotne wirusowe zapalenie mózgu bywa powodowane przez takie wirusy, jak: polio, Coxsackie, opryszczka typu I, a także arbowirusy roznoszone przez komary i kleszcze, które niekiedy w okresie letnim wywołują epidemie końskiego zapalenia mózgu. Wtórne wirusowe zapalenie mózgu może wystąpić jako powikłanie odry, świnki, różyczki lub ospy wietrznej. Zapalenie mózgu zdarza się też w przebiegu niektórych chorób bakteryjnych, takich jak: kiła, paciorkowcowe zapalenie płuc, gruźlica. Niekiedy towarzyszy także zapaleniu opon mózgowo -rdzeniowych. Badania diagnostyczne Łagodne wirusowe zapalenie mózgu może pozostać nierozpoznane, ponieważ jego objawy, m.in. gorączka, ból głowy, złe samopoczucie, trwają krótko i tłumaczone są grypą lub inną łagodną chorobą. W bardziej zaawansowanych przypadkach obecne są także takie objawy, jak zawroty głowy, zaburzenia świadomości, wymioty i bardzo wysoka gorączka. Wreszcie u chorego mogą wystąpić niedowłady lub porażenia, zaburzenia mowy, niedosłuch, stany majaczeniowe, nadmierna senność, a nawet śpiączka. Pacjentom z podejrzeniem zapalenia mózgu zaleca się wykonanie badania krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego. W celu wykluczenia innych chorób, a wśród nich guza lub ropnia mózgu, może być konieczne wykonanie tomografii komputerowej lub badanie rezonansu magnetycznego mózgu. Po potwierdzeniu rozpoznania konieczne są zazwyczaj badania mające na celu ustalenie czynnika chorobotwórczego.